Meet je impact in 7 stappen

Eerder zette ik al de 6 redenen waarom elke Sociaal Ondernemer impact zou moeten meten. Heb je die blog gemist? Of heb je het rijtje niet meer helemaal paraat? Kijk dan hier.

Nu iedereen weer fris in het geheugen heeft waarom we impact meten moet, wil ik het nu hebben over hoe je je impact daadwerkelijk kunt gaan meten.

Stap 1. Waarom en voor wie?

In de eerste stap benoem je wat jouw specifieke doel van de impactmeting is en wie de belangrijkste doelgroep(en) is (zijn) van je meting.

Wil je vooral leren hoe je het beter kunt doen? Is een impact meting min of meer verplicht gesteld door een investeerder of donor? Wil je je resultaten goed kunnen communiceren met je klanten? Of met de overheid? Probeer heel helder te krijgen wat de interesses en belangen van je publiek zijn, zodat je daar met de opzet van je meting rekening mee kunt houden.

Stap 2. De veranderingstheorie

De veranderingstheorie is het fundament van je sociale onderneming. Hierin leg je uit wat je wilt bereiken met je bedrijf, en hoe en waarom de activiteiten van je onderneming daaraan bijdragen.

Een veranderingstheorie kent een aantal vaste elementen en legt uit hoe die samenhangen. Ik heb dit even voor je in een schema gezet:

Figuur 1. Format voor een veranderingstheorie

Misschien nog wat vaag? Op internet zijn ontzettend veel voorbeelden van veranderingstheorieën te vinden, van gelikte infographics tot doodsaaie stroomdiagrammen. Zoek vooral eens op theory of change in Google. Je zult zien dat je in vrijwel alle theorieën bovenstaand format kunt herkennen.

Nog wel even wat korte uitleg bij dit impact-jargon:

Impact = Dat deel van de resultaten die specifiek aan de activiteiten van jouw onderneming kunnen worden toegeschreven

Outcome = Uitkomsten of resultaten die je ziet bij je doelgroep. Je kunt dit onderdeel ook nog opsplitsen in korte/ middellange/ lange termijn resultaten

Output en activiteiten = Hier benoem je de activiteiten die je onderneemt en je vertelt wat de telbare/ waarneembare resultaten daarvan zijn

Input = Wat stop je in je onderneming om de gewenste uitkomsten en impact te realiseren (denk aan tijd, geld of kennis).

Stap 3. Focus op je claim

Baken je onderzoek goed af. Want je hoeft niet alles te onderzoeken van je veranderingstheorie: focus op het onderdeel waar je de grootste maatschappelijke impact verwacht. Je selecteert dus een onderdeel van je veranderingstheorie waarvan je je resultaten gaat meten. In impactjargon is dat een impact pathway of een impact pad. Want dààr ligt jouw claim: de belofte van je onderneming aan de maatschappij.

Figuur 2. Maak een selectie van die impactpaden uit je veranderingstheorie waar je de grootste impact verwacht.

Stap 4. Meten is weten

Je veranderingstheorie is van onschatbare waarde om te bepalen wat je wilt gaan meten. Je gaat nu namelijk indicatoren bedenken waarmee je verandering kunt meten op de verschillende niveaus van de geselecteerde impact paden (output > uitkomst > impact). Een indicator kan je zien als een soort peilstok: het vertelt je hoe je bedrijf er op dit onderdeel voor staat.

Figuur 3. Formuleer indicatoren voor verschillende niveaus van je geselecteerde impact paden.

Het bedenken van een praktische indicator vraagt wat creativiteit. Gelukkig hoef je hier echt niet zelf het wiel uit te vinden en allerlei meetinstrumenten te gaan ontwikkelen. Er zijn volop gestandaardiseerde en geteste indicatoren beschikbaar.

De Global Value Exchange bijvoorbeeld is een online databank waarin allerlei gevalideerde en geteste meetindicatoren (op uitkomst- en impactniveau) beschikbaar zijn. Bijkomend pluspunt van die Global Value Exchange is dat het gelinkt is met indicatoren voor veelgebruikte onderwerpen (zoals the Sustainable Development Goals, daarover in een later blog meer!).

Let er vooral op dat je met je indicator meet wat je wilt weten en dat het meten niet teveel van je tijd, middelen en van je respondenten vraagt.

 Stap 5. Dataverzameling

Als je weet wat je wilt meten en je weet hoe je dat wilt gaan meten (je indicatoren zijn geformuleerd), dan ga je je data verzamelen. Je start altijd eerst met een korte scan van de informatie die al beschikbaar is. Dan kan zijn informatie uit je eigen bedrijf (bijvoorbeeld je eigen bedrijfsadministratie of uit klanttevredenheidsonderzoeken), of informatie uit externe bronnen (media, literatuur).

Voor vragen die je op basis van dit vooronderzoek nog niet kunt beantwoorden, ga je zelf data genereren. De meest voorkomende vormen van dataverzameling zijn face-to-face interviews en (online) enquêtes.

Stap 6. Analyse en rapportage

De dataverzameling is achter de rug. Nu ga je aan de slag met de analyse van de resultaten en kijk je hoe op elke indicator gescoord is.

Deze analyse geeft je prachtig zicht of de logica van je veranderingstheorie klopt! Zijn de resultaten zoals verwacht (of gehoopt)? Zijn er onverwachte uitkomsten te zien? Moet je bijsturen? Ben je op de goede weg?

Kleine waarschuwing: wees niet ontmoedigd als je score op de impactindicatoren (nog) niet zoveel verandering laten zien. Impact doelen zijn ontzettend lastig te behalen. Deels omdat het doelen zijn die vaak langer de tijd nodig hebben om zichtbaar en meetbaar te worden. Deels omdat het doelen zijn waar je als ondernemer niet altijd sturing aan kunt geven.

Stap 7. Communicatie

Nu je je onderzoek hebt opgezet, uitgevoerd, je data hebt geanalyseerd en de eerste resultaten bekend zijn, zoek je de interactie met je publiek of doelgroep. Vertel wie je met je bedrijf hebt bereikt (output) en hoe het de levens van mensen heeft veranderd (impact). Vertel ook hoe die veranderingen zijn gekomen (je veranderingstheorie) en wat je vervolgplannen zijn.

De communicatie is een superbelangrijk onderdeel, waarmee je je klanten/ financiers/ doelgroep echt kunt laten zien welk verschil je onderneming maakt in de wereld. Maak je boodschap visueel aantrekkelijk: een infographic wordt vaak beter gelezen dan een uitvoerig onderzoeksrapport.

 

IMPACT TIP: begin nu en begin klein!

Veel Sociaal Ondernemers laten kansen liggen, omdat ze terugschrikken voor de tijd en kosten van een impactmeting. Mijn tip hierbij is: begin klein! Start met het meten van 1 of 2 indicatoren en begin op die manier met het bouwen van een impact database. En vergeet vooral niet om op tijd hulp in te schakelen van een impact-expert die je hierbij kan adviseren. Kijk ook even op mijn site op welke manier ik je hierbij kan helpen.

 

Bronnen

Avance & Social Enterprise NL (2015). Impact first. Waarom meten moet, en hoe je dat doet.

GECES Sub-group on Impact Measurement (2014). Proposed approaches to Social Impact Measurement in European Commission Legislation and in practice relatingto: EuSEFs and the EaSI.

Global Value Exchange: http://www.globalvaluexchange.org

Maas, K. (2014). Voordat je gaat meten. P+, reader bij symposium Impactmeting. Deel 3, bedrijven en sociale ondernemingen, p.44-45.